Sự phát triển tâm lý của học sinh cấp 2 và cấp 3 (2013-11-15 20:06:49)

Sự phát triển nhận thức

Ở tuổi thiếu niên, tư duy trừu tượng phát triển. Các thao tác cụ thể đã được hình thành ở lứa tuổi trước đó tiếp tục phát triển và hoàn thiện, trở thành các thao tác tư duy trừu tượng. Đây chính là giai đoạn phát triển thao tác lôgic hình thức trong học thuyết về sự phát triển trí tuệ trẻ em của Piaget.

Các em đã có khả năng lý luận lôgic hoàn toàn trên phương diện ngôn ngữ, tách rời các vật liệu trực quan, cụ thể.

Xuất hiện khả năng tưởng tượng hình học không gian, nhìn thấy lát cắt không gian của các hình trên bản vẽ.

Sự phát triển trí tuệ cùng với những nhu cầu, tình cảm đầy ắp cuộc sống của thiếu niên tạo điều kiện cho tưởng tượng của các em bay bổng và có sức sáng tạo.

Nhiều em bắt đầu làm thơ, viết văn, vẽ, thiết kế thời trang …, và thường tưởng tượng mình trong vai những con người lý tưởng.

Sự tưởng tượng có thể giúp trẻ giải tỏa những xúc cảm, những nhu cầu không được thỏa mãn. Khả năng hiểu được những tình huống giả định khiến các em thường xuyên so sánh những hình mẫu lý tưởng với những gì chúng vẫn nhìn thấy hàng ngày thực tế và thường tỏ thái độ chỉ trích đối với tất cả những khiếm khuyết của cha mẹ, gia đình, nhà trường và xã hội.

Chính vì thế, thiếu niên thường có thái độ phản kháng với người lớn trong gia đình, với thầy cô trong trường học.

Cảm giác mình là người lớn

Tất nhiên thiếu niên còn lâu mới thực sự là người lớn về mặt cơ thể, tâm lý và xã hội. Các em chưa thể thực sự bước vào cuộc sống của người trưởng thành, nhưng luôn hướng về đó.

Đó là mong muốn được tự quyết định trong cách ăn mặc, quan hệ với bạn bè, các sở thích riêng, mong muốn được đối xử bình đẳng với người lớn.

Những biểu hiện của “cảm giác mình là người lớn” thể hiện phần lớn ở vẻ bề ngoài, trong phong cách đi đứng, nói năng, ăn mặc của trẻ.

Sự thay đổi trong cách nói năng, ăn mặc và những đòi hỏi của trẻ nhiều khi trở thành guyên nhân gây mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái, gây xung đột, cãi cọ trong gia đình.

Cái Tôi

Nhân cách của thiếu niên còn chưa ổn định, dẫn đến “hình ảnh về bản thân” cũng không ổn định.

Định hướng giá trị của thiếu niên chưa thật ổn định và chịu ảnh hưởng của nhiều nhóm giá trị khác nhau

Có thể nói, giai đoạn tuổi thiếu niên là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình hình thành và phát triển tự ý thức của trẻ em.

Cảm xúc

Cùng với sự phát triển tự ý thức, ở lứa tuổi này xuất hiện xu hướng tách xa mọi người để đi sâu vào việc phân tích bản thân.

Ở các em thường xuất hiện cảm giác cô đơn, những nỗi buồn không hiểu nổi.

Thiếu niên ít nói về những tình cảm này, mà thường viết trong nhật ký hay những bài thơ của mình. Đôi khi các em nghĩ rằng cảm xúc của mình rất mạnh mẽ và khác mọi người, chưa ai từng trải qua những cảm xúc hạnh phúc hay đau khổ như vậy (Các nhà tâm lý gọi hiện tượng này là huyền thoại về bản thân). 

Như vậy, có thể nói  tuổi thiếu niên là giai đoạn lứa tuổi chín muồi tính dục và trưởng thành dần về tâm lý. 

TS. Trương Thị Khánh Hà

theo ebook.edu.vn